Bắt Đầu Vibe Coding Như Thế Nào?

Sau bài đầu tiên giới thiệu về Vibe Coding, chắc hẳn sau khi đọc xong, câu hỏi lớn nhất trong đầu bạn lúc này là: "Nghe thì hay đấy, nhưng làm sao để bắt đầu Vibe Coding?". Đó là một câu hỏi hoàn toàn tự nhiên. Bài viết này sẽ là tấm bản đồ chi tiết, dẫn bạn đi những bước đầu tiên trên hành trình Vibe Coding, một cách trực quan và dễ dàng nhất.

1. Chọn Lộ Trình Bắt Đầu Vibe Coding Của Riêng Bạn

Điều tuyệt vời của Vibe Coding là tính linh hoạt. Bạn không cần tuân theo một giáo trình cứng nhắc bởi ngay từ cách mô tả phương pháp "vibe" này vốn đã rất ngẫu hứng. Bạn hãy chọn một con đường phù hợp với mục tiêu và kỹ năng của bạn. Với cộng đồng độc giả của VnStock, tôi gợi ý hai lộ trình chính có tính ứng dụng cao trong lĩnh vực tài chính - chứng khoán.

Lộ trình 1: Python Vibe Coding - Phân Tích Dữ Liệu & Đầu Tư Chứng Khoán với Python

Đây là con đường dành cho những ai đam mê dữ liệu và muốn biến những con số khô khan thành những cơ hội đầu tư giá trị.

• Cốt lõi: Bạn sẽ học cách "ra lệnh" cho AI để xử lý mọi công đoạn trong quy trình phân tích dữ liệu. Hãy tưởng tượng bạn là một vị giám đốc, và AI là đội ngũ chuyên viên phân tích cần mẫn.
• Đối tượng thực hành: Dữ liệu, dữ liệu và dữ liệu! Dữ liệu giá cổ phiếu, báo cáo tài chính, tin tức vĩ mô... tất cả đều là "nguyên liệu" để bạn thực hành.
• Sản phẩm bạn có thể tạo ra:
  • Bot ETL: Tự động thu thập dữ liệu giao dịch cuối ngày hoặc trong phiên. ETL là viết tắt của Extract (Trích xuất), Transform (Chuyển đổi), Load (Tải), là một quy trình tích hợp dữ liệu để thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, làm sạch và biến đổi chúng thành một định dạng nhất quán, sau đó tải vào một kho dữ liệu trung tâm để phân tích đầu tư và các mục đích sử dụng khác.
  • Bot tín hiệu: Gửi thông báo khi có tín hiệu giao dịch (ví dụ: cổ phiếu vượt MA20, RSI quá mua/quá bán).
  • Công cụ kiểm thử: Kiểm thử chiến lược (backtest) giao dịch của bạn trên dữ liệu quá khứ.
  • Bộ lọc cổ phiếu: Tìm kiếm các cổ phiếu đáp ứng bộ tiêu chí theo phong cách đầu tư của bạn.
  • Trung tâm phân tích: Trực quan hóa sức khỏe danh mục hoặc diễn biến thị trường trên một giao diện phân tích tổng hợp (dashboard).

Những ứng dụng này ban đầu có thể chỉ phục vụ cho cá nhân bạn, nhưng chúng là nền tảng vững chắc giúp bạn tiếp cận với tư duy lập trình, giải quyết những thách thức thực tế của bạn bằng phương pháp vibe coding và tích luỹ kinh nghiệm xây dựng những công cụ phức tạp hơn sau này.

Lộ trình 2: Vibe Coding tạo Website - Xây Dựng Sản Phẩm Số Trực Tuyến Của Bạn

Nếu bạn muốn chia sẻ phân tích, xây dựng thương hiệu cá nhân, hay thậm chí kinh doanh các sản phẩm số, đây là lộ trình dành cho bạn.

• Cốt lõi: Học cách vibe coding ra một trang web hoàn chỉnh mà không cần biết sâu về kiến trúc hệ thống phức tạp. Bạn chỉ cần mô tả, AI sẽ xây dựng.
• Công cụ: Các công cụ Agentic IDE như Firebase Studio, Cursor/Windsurf/VS Code hoặc các công cụ tương tự giúp bạn tạo website từ A-Z.
• Sản phẩm bạn có thể tạo ra:
  • Website phân tích chứng khoán.
  • Trading Terminal - Nền tảng giao dịch tích hợp trên nền tảng web
  • Trang quản lý và theo dõi danh mục đầu tư.
  • Blog chia sẻ kiến thức, nhận định thị trường.
  • Website khóa học đầu tư.

Lộ trình mở rộng: Chinh Phục Thử Thách Mới

Khi đã nắm vững tư duy Vibe Coding và có kỹ năng cơ bản (đặc biệt là làm web), bạn sẽ thấy việc mở rộng sang các lĩnh vực khác dễ dàng hơn bao giờ hết:

• Tiện ích trình duyệt (Chrome Extension): Tạo một công cụ nhỏ gọn, tích hợp ngay trên trình duyệt để trích xuất dữ liệu và tạo giao diện phân tích, tính toán nhanh hoặc đặt lệnh.
• Ứng dụng Desktop: Xây dựng một phần mềm phân tích chuyên sâu chạy trên máy tính cá nhân bằng Python.
• Ứng dụng di động (Mobile App): Đưa các công cụ của bạn lên smartphone để theo dõi thị trường mọi lúc, mọi nơi.

2. "HAI Giờ Đầu Tiên" Bắt Đầu Vibe Coding

Lý thuyết là vậy, nhưng làm thế nào để "chạm" vào đích đến? Mục tiêu của phần này là giúp bạn có được kết quả "wow" đầu tiên chỉ với khoảng 2 giờ trải nghiệm với một tâm hồn rộng mở, sẵn sàng học hỏi mà không cần chuẩn bị trước điều gì.

Nếu bạn chọn Lộ trình Python:

1. Cài đặt "trợ lý" AI: Tải và cài đặt một Agentic IDE (môi trường lập trình tích hợp hỗ trợ tác nhân AI). Lựa chọn phổ biến và mạnh mẽ hiện nay là Cursor. Nó miễn phí 100 tín dụng để bắt đầu và được xây dựng trên nền tảng VS Code quen thuộc. Bạn cũng có thể dùng Windsurf như một lựa chọn thay thế với gói dịch vụ "rẻ" hơn hoặc VS Code cùng tiện ích mở rộng Github Copilot Chat để bắt đầu. Cả ba ứng dụng gồm Cursor, Windsurf và VS Code đều có giao diện làm việc cơ bản tương đồng vì xây dựng dựa trên bộ mã nguồn mở của VS Code từ Microsoft. Do đó khi làm quen một ứng dụng, bạn có thể dễ dàng sử dụng các ứng dụng khác để tận dụng thời gian dùng thử miễn phí.

2. Cài đặt Python: Truy cập trang chủ python.org và tải về phiên bản mới nhất.

   Lưu ý quan trọng khi cài Python trên Windows

   Trong quá trình cài đặt trên máy tính Windows, hãy đảm bảo bạn đã chọn ô "Add Python to PATH". Đây là lỗi phổ biến nhất khiến người mới bắt đầu không thể chạy được Python từ môi trường dòng lệnh với ứng dụng Command Prompt. Trên macOS và Linux bạn không cần quan tâm điều này.

3. Làm quen giao diện: Mở IDE lên. Bạn sẽ thấy một giao diện với bố cục tương đồng giữa các nhà phát triển khác nhau. Khu vực chat với AI (thường là khung bên phải - right sidebar). Đây chính là "trung tâm chỉ huy" của bạn.

4. Hiểu về "Context Engineering": Đây là khái niệm đơn giản: để AI giúp bạn tốt hơn, hãy cố gắng cung cấp cho nó ngữ cảnh trao đổi. Thay vì cung cấp chỉ dẫn đơn thuần dạng văn bản, bạn có nhiều cách giúp AI "thấy" điều bạn thấy, "hiểu" vị trí bạn cần sửa, phân tích chính xác file bạn cần:

   • Mở một file code có sẵn, dùng chuột tô sáng một đoạn code (highlight) và hỏi AI: "Giải thích cho tôi những dòng code này dùng để làm gì?"
   • Dán một đoạn văn bản báo lỗi hoặc chụp ảnh màn hình để dán vào cửa sổ chat và hỏi: "Sửa lỗi này giúp tôi." Bạn cũng có thể tô sáng nội dung báo lỗi trong cửa sổ lệnh tích hợp (Terminal) và nhấp chuột phải để thêm nội dung vào chat.
   • Dùng tính năng @ trong Cursor/Windsurf hoặc # trong Github Copilot để "tag" các file hoặc tài liệu liên quan vào câu lệnh của bạn.

5. Bắt đầu "Vibe Code": Nhấp chuột phải vào File Browser chọn "New File" để tạo file mới, đặt tên là README.md. Trong vùng soạn thảo nội dung, hãy mô tả ý tưởng về dự án của bạn. Ví dụ:

   Text
   Tôi muốn viết một chương trình Python sử dụng thư viện `vnstock` để lấy giá đóng cửa của cổ phiếu VIC trong 30 ngày gần nhất, sau đó vẽ biểu đồ giá đóng cửa giao cắt với MA20 và lưu lại thành file `fpt_chart.png`. Biết rằng cú pháp lấy dữ liệu OHLCV từ Vnstock như sau:
   from vnstock import Quote
   quote = Quote(symbol='VIC', source='VCI')
   quote.history(start='2020-01-01', end='2025-01-10')

   Sau đó, hãy xem AI tạo code và làm theo hướng dẫn của nó để chạy chương trình đầu tiên. Đừng ngại hỏi thêm: "Làm sao để cài thư viện vnstock?", "Giải thích cho tôi dòng code này", "Làm sao để tính chỉ báo RSI?". Cứ thế, bạn sẽ có sản phẩm đầu tiên của mình.

   

💡 Bạn chưa tự tin? Vnstock tiên phong cung cấp khoá học "Python Vibe Coding với AI: Phân tích Dữ Liệu & Đầu Tư Chứng Khoán" dành riêng cho những ai muốn xây dựng các công cụ phân tích chứng khoán bằng Python với hỗ trợ của AI. Bạn sẽ học qua những ví dụ thực tế, từ lấy dữ liệu đến tự động hóa giao dịch, mà không cần phải "thuộc lòng" mọi thứ về Python. Một môi trường học tập có định hướng và người đẫn đường dày dạn kinh nghiệm là tất cả những gì bạn cần để bắt đầu Vibe Coding.

Nếu bạn chọn Lộ trình Website:

Với lộ trình này, mọi thứ còn đơn giản hơn nữa.

1. Không cần cài đặt: Truy cập dịch vụ Firebase Studio của Google và sử dụng hoàn toàn miễn phí.

2. Mô tả ý tưởng: Ngay tại trang chủ, bạn sẽ thấy một ô để nhập mô tả. Hãy viết vào đó hình dung của bạn về trang web mong muốn. Ví dụ:

   "Tạo một trang web portfolio cá nhân cho nhà đầu tư chứng khoán. Trang chủ có một ô để nhập mã cổ phiếu và một nút 'Xem phân tích'. Khi nhấn nút, sẽ hiển thị biểu đồ giá và các chỉ số cơ bản của cổ phiếu đó."

   

3. Làm quen với App Prototyper: AI sẽ tạo ra một bản phác thảo (prototype) cho bạn. Ở chế độ này, bạn có thể ra lệnh bằng ngôn ngữ tự nhiên để thay đổi bố cục, màu sắc, thêm bớt các thành phần. Hãy thử ra lệnh: "Thêm một logo ở góc trên bên trái", "Đổi màu nút bấm thành màu xanh dương".

4. Khám phá chế độ Code: Khi đã hài lòng với bản phác thảo, bạn có thể chuyển sang chế độ code. Bạn sẽ bất ngờ khi thấy một giao diện kiểu VS Code quen thuộc được tích hợp sẵn, cho phép bạn tinh chỉnh sâu hơn nếu muốn.

💡 Bạn muốn làm đúng ngay từ đầu? Chính website bạn đang đọc vnstocks.com và nền tảng khoá học learn-anything.vn đều được xây dựng bằng Vibe Coding dù tôi không học về Nextjs trước khi bắt đầu. Nếu bạn muốn học cách làm điều này, tôi có khoá "Vibe Coding Website với Firebase Studio". Trong khoá học này, bạn sẽ được học cách tôi xây dựng các website dạng này - Vibe Coding dù ngẫu hứng nhưng để thành công cần có chủ đích và kinh nghiệm xử lý tình huống cực kỳ linh hoạt. Tôi có thể hướng dẫn bạn.

3. Cần Máy Tính Cấu Hình Thế Nào Để "Code"?

Đây là một thắc mắc rất thực tế. Tin vui là: Bạn không cần một chiếc máy tính đặc biệt để bắt đầu Vibe Coding. Bất kỳ máy tính nào bạn đang dùng, miễn là nó hoạt động tốt và có thể kết nối internet, đều đủ sức mạnh.

Tuy nhiên, nếu bạn đang cân nhắc nâng cấp hoặc có lựa chọn, đây là một vài gợi ý từ kinh nghiệm của tôi:

• Gợi ý hàng đầu: macOS (Macbook)

  • Terminal mạnh mẽ: Terminal trên macOS dựa trên Unix, giống hệt với môi trường trên các máy chủ Linux mà sau này bạn có thể sẽ làm việc khi chạy chương trình từ máy chủ. Các tác nhân AI (như Claude Code, Github Copilot) tương tác và thực thi lệnh trong Terminal này cực kỳ mượt mà và chính xác, chúng cũng có thể đọc các báo lỗi và phản hồi chương trình chính xác mà không thường xuyên gặp lỗi mã hoá nội dung tiếng Việt như máy tính Windows.
  • Ổn định: Phần cứng và phần mềm được tối ưu từ Apple và được công nhận rộng rãi là dòng máy tính tốt nhất có thể mua. Bạn có thể gập máy (sleep) khi không làm việc, và mở ra là làm việc ngay trong vài giây mà không lo lỗi vặt kiểu "lịm" luôn như Windows sau khi ngủ đông. Nếu để ý bạn có thể thấy các công ty làm việc liên quan đến lập trình, bảo mật thường ưu tiên đầu tư máy tính macbook cho nhân viên.
  • Trải nghiệm người dùng: Khởi động nhanh, giao diện mượt mà, ít bị làm phiền bởi các lỗi hệ thống. Điều này giúp bạn tập trung hoàn toàn vào việc sáng tạo.

• Lựa chọn phổ thông: Windows

  • Windows (đặc biệt là Windows 11) không quá tệ. Nó đã cải thiện rất nhiều so với các phiên bản trước. Tuy nhiên, với người mới, luôn có những "cạm bẫy" rất khó chịu dễ gây nản lòng:
  • Sự phức tạp của công cụ dòng lệnh: Bạn sẽ bị bối rối khi lựa chọn giữa Command Prompt, PowerShell, và WSL (Windows Subsystem for Linux) trên cùng một máy tính dù bề ngoài trông chúng cũng là 1 cửa sổ lệnh màu đen như nhau. Mỗi cái có một kiểu hoạt động riêng và lỗi hiển thị font tiếng Việt là chuyện "cơm bữa".
  • Lỗi cài đặt "kinh điển": Như đã nói ở trên, lỗi quên "Add to PATH" khi cài Python đã làm nản lòng không biết bao nhiêu thế hệ lập trình viên mới. Việc có nhiều phiên bản Python (cài từ Windows Store, cài từ python.org) cũng dễ gây nhầm lẫn và mệt mỏi để khắc phục lỗi theo hướng dẫn của AI.

Tóm lại, hãy bắt đầu với bất cứ thứ gì bạn có. Nhưng nếu bạn thực sự nghiêm túc và muốn một trải nghiệm mượt mà, ít rào cản nhất, đầu tư vào một chiếc Macbook hoặc Mac Mini là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Lời Kết

Hành trình Vibe Coding không phải là một cuộc đua nước rút, mà là một cuộc dạo chơi trong thiên đường công nghệ. Đừng đặt nặng áp lực phải tạo ra một sản phẩm vĩ đại ngay từ đầu. Thay vào đó, hãy cho phép mình được tò mò, được thử nghiệm và được "chơi đùa" với AI.

Hãy chọn một lộ trình bạn thấy hứng thú nhất, dành ra 2 giờ cuối tuần này và làm theo các bước hướng dẫn. Bạn sẽ ngạc nhiên với những gì mình có thể tạo ra đấy. Tôi cũng không ngại cảnh báo bạn hãy giữ cho mình tỉnh táo bởi "Vibe Coding" thực sự sẽ gây nghiện.